Εισαγωγική επισκόπηση για μη ειδικούς. Παρουσιάζει το νομικό πλαίσιο και τις βασικές έννοιες του θέματος, ως πρώτη γνωριμία με αυτό.
Εισαγωγή
Χωρίς ασφαλιστική κάλυψη το θαλάσσιο εμπόριο δεν θα ήταν βιώσιμο, ακόμη και σήμερα που η τεχνολογία έχει περιορίσει σημαντικά τους κινδύνους του ταξιδιού. Η μελέτη παρουσιάζει τα βασικά χαρακτηριστικά της θαλάσσιας ασφάλισης και εξετάζει ειδικότερα την ασφάλιση του πλοίου και των μηχανών του, με βάση τις πρότυπες ρήτρες ασφάλισης κύτους και φορτίου της UNCTAD.
1. Η θαλάσσια ασφάλιση
Η θαλάσσια ασφάλιση είναι ο αρχαιότερος κλάδος της ιδιωτικής ασφάλισης. Στη σημερινή της μορφή εμφανίστηκε στις ιταλικές πόλεις τον 14ο αιώνα και εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη, ακολουθώντας το διεθνές εμπόριο.
Χαρακτηριστικό της γνώρισμα είναι οι θαλάσσιοι κίνδυνοι, δηλαδή οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθενται το πλοίο, το φορτίο και ο ναύλος κατά τον πλου. Ο πλους δεν περιλαμβάνει μόνο τη μετάβαση από λιμάνι σε λιμάνι, αλλά και την είσοδο, την έξοδο και την παραμονή στο λιμάνι. Θαλάσσιοι κίνδυνοι είναι, ενδεικτικά, οι καιρικές συνθήκες, η πυρκαγιά, η έκρηξη, η εισροή υδάτων, η σύγκρουση, η προσάραξη και η βύθιση, αλλά και η κλοπή, η πειρατεία και η κατάσχεση από αρχές.
Η τεχνική της ασφάλισης στηρίζεται στον νόμο των μεγάλων αριθμών και στη διασπορά του κινδύνου: η ζημία ενός μέλους της «κοινωνίας κινδύνου» κατανέμεται, μέσω των ασφαλίστρων, σε όλα τα μέλη της. Το ασφάλιστρο διαμορφώνεται με βάση τα στατιστικά στοιχεία ζημιών για κάθε κατηγορία και ηλικία πλοίων, τους καλυπτόμενους κινδύνους και την αξία του πλοίου.
2. Οι πηγές: αγγλικό και ελληνικό δίκαιο
2.1. Αγγλικό δίκαιο
Στη θαλάσσια ασφάλιση είναι συνηθισμένη η επιλογή του αγγλικού δικαίου. Οι βασικές του πηγές είναι ο Marine Insurance Act 1906, το common law και η πρακτική της αγοράς του Λονδίνου, καθώς και οι τυποποιημένες ρήτρες της αγοράς, όπως οι Institute Time Clauses Hulls και οι International Hull Clauses.
Σημαντική μεταρρύθμιση έφερε ο Insurance Act 2015, που ισχύει για συμβάσεις που συνάπτονται από τις 12 Αυγούστου 2016 και τροποποίησε τον νόμο του 1906:
- Το παλαιό καθήκον αποκάλυψης αντικαταστάθηκε από το καθήκον «δίκαιης παρουσίασης του κινδύνου» (fair presentation). Οι συνέπειες της παράβασης κλιμακώνονται ανάλογα με το αν ήταν σκόπιμη ή απερίσκεπτη ή όχι.
- Η παράβαση μιας εγγύησης (warranty) δεν απαλλάσσει πλέον οριστικά τον ασφαλιστή. Αναστέλλει την ευθύνη του μέχρι να αρθεί η παράβαση.
- Σε δόλια αξίωση ο ασφαλιστής δεν οφείλει τίποτα για την αξίωση αυτή, μπορεί να ζητήσει πίσω ό,τι κατέβαλε γι' αυτήν και μπορεί να θεωρήσει τη σύμβαση λυμένη από τον χρόνο της απάτης.
2.2. Ελληνικό δίκαιο
Στο ελληνικό δίκαιο η θαλάσσια ασφάλιση ρυθμίζεται από τον νέο Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (ν. 5020/2023), που ισχύει από την 1η Μαΐου 2023, στα άρθρα 252 έως 287. Συμπληρωματικά εφαρμόζεται ο ν. 2496/1997 για την ασφαλιστική σύμβαση, στο μέτρο που δεν είναι ασυμβίβαστος με τη θαλάσσια ασφάλιση (άρθρο 252 παρ. 1 ΚΙΝΔ). Οι διατάξεις του Κώδικα είναι, κατά κανόνα, ενδοτικού δικαίου: ισχύουν εφόσον τα μέρη δεν έχουν συμφωνήσει διαφορετικά, με ορισμένες ρητές εξαιρέσεις (άρθρο 252 παρ. 2).
3. Η σύμβαση θαλάσσιας ασφάλισης
Με τη σύμβαση θαλάσσιας ασφάλισης ο ασφαλιστής αναλαμβάνει, έναντι ασφαλίστρου, να αποκαταστήσει τη ζημία της ασφαλισμένης περιουσίας από θαλάσσιους κινδύνους. Η ζημία μπορεί να αφορά το πλοίο, το φορτίο, τον ναύλο, απαιτήσεις και κέρδη, καθώς και δαπάνες για την αποτροπή ή τον περιορισμό της ζημίας (άρθρο 253 ΚΙΝΔ). Η ασφάλιση αποσκοπεί στην αποκατάσταση της ζημίας και όχι στον πλουτισμό του ασφαλισμένου.
Η σύμβαση καταρτίζεται με πρόταση και αποδοχή, χωρίς συστατικό τύπο. Το ασφαλιστήριο έχει αποδεικτική λειτουργία, αλλά ο ασφαλιστής υποχρεούται να το εκδώσει. Κατά το άρθρο 254 ΚΙΝΔ, το ασφαλιστήριο αναγράφει, μεταξύ άλλων:
- τον τόπο και τον χρόνο έκδοσης, τα στοιχεία των συμβαλλομένων, του ασφαλισμένου και του δικαιούχου,
- τη διάρκεια της κάλυψης, την ασφαλισμένη περιουσία και την αξία της,
- τους καλυπτόμενους κινδύνους, το ασφαλιστικό ποσό, τις εξαιρέσεις και το ασφάλιστρο,
- το όνομα, την εθνικότητα, τον λιμένα και τον αριθμό νηολόγησης και τον αριθμό IMO του πλοίου.
Εκτός από τις συμφωνημένες εξαιρέσεις, ο ασφαλιστής ευθύνεται για τις ζημίες από οποιοδήποτε γεγονός επέρχεται κατά τον πλου (άρθρο 259 ΚΙΝΔ). Οι πολεμικοί κίνδυνοι δεν καλύπτονται, εκτός αν συμφωνηθεί ρητά (άρθρο 260 ΚΙΝΔ).
4. Τα είδη της θαλάσσιας ασφάλισης
- Ασφάλιση πλοίου και μηχανών (Hull & Machinery): καλύπτει το ίδιο το πλοίο και εξετάζεται αναλυτικά παρακάτω.
- Ασφάλιση φορτίου: καλύπτει τα μεταφερόμενα εμπορεύματα, συνήθως με τις Institute Cargo Clauses (A), (B) ή (C), από την ευρύτερη στη στενότερη κάλυψη.
- Ασφάλιση ευθύνης από αλληλασφαλιστικούς οργανισμούς (P&I Clubs): καλύπτει την ευθύνη του πλοιοκτήτη έναντι τρίτων, για παράδειγμα για τραυματισμούς μελών του πληρώματος, ζημίες του φορτίου, ρύπανση και απομάκρυνση ναυαγίων.
- Ασφάλιση πολεμικών κινδύνων: για πόλεμο, τρομοκρατία, απεργίες, κατασχέσεις και, κατά τους όρους, πειρατεία.
- Ασφάλιση ναυπηγικών κινδύνων (builders’ risks): για πλοία υπό ναυπήγηση ή μετασκευή, και ασφάλιση της απώλειας εσόδων από καθυστέρηση της ναυπήγησης.
- Ασφάλιση ευθύνης ναυλωτή και διαμεταφορέα: για την ευθύνη τους απέναντι στον πλοιοκτήτη, στους ιδιοκτήτες φορτίου και σε τρίτους.
5. Η ασφάλιση πλοίου και μηχανών
Η ασφάλιση κύτους και μηχανών καλύπτει το σκάφος, τις μηχανές και τον εξοπλισμό του πλοίου από θαλάσσιους κινδύνους: για παράδειγμα, ζημίες από προσάραξη, σύγκρουση με άλλο πλοίο ή πρόσκρουση σε προβλήτα, πυρκαγιά ή έκρηξη στο μηχανοστάσιο. Τυπικά περιλαμβάνει επίσης μέρος της ευθύνης από σύγκρουση, τη συμμετοχή του πλοίου σε γενική αβαρία και αμοιβή διάσωσης, καθώς και τις δαπάνες περιορισμού της ζημίας.
Η κατανομή των κινδύνων ανάμεσα στον ασφαλιστή του κύτους και στο P&I Club είναι συμπληρωματική. Ο πρώτος καλύπτει κυρίως τη ζημία του ίδιου του πλοίου, ενώ το δεύτερο κυρίως την ευθύνη του πλοιοκτήτη έναντι τρίτων. Το ασφάλιστρο του κύτους εξαρτάται κυρίως από την αξία, την ηλικία, τον τύπο και το ιστορικό ζημιών του πλοίου.
6. Οι όροι του ασφαλιστηρίου κατά τις ρήτρες της UNCTAD
Η UNCTAD έχει καταρτίσει πρότυπες ρήτρες για την ασφάλιση κύτους και φορτίου (UNCTAD Model Clauses on Marine Hull and Cargo Insurance), ως οδηγό κυρίως για ασφαλιστικές αγορές αναπτυσσόμενων χωρών που θέλουν να διαμορφώσουν δικούς τους τυποποιημένους όρους. Σε αρκετά σημεία οι ρήτρες προσφέρουν εναλλακτικές λύσεις, από τις οποίες κάθε αγορά επιλέγει. Στην αγορά του Λονδίνου χρησιμοποιούνται συνήθως άλλες ρήτρες (Institute Time Clauses Hulls, International Hull Clauses), οι οποίες όμως ρυθμίζουν τα ίδια ζητήματα με παρόμοια δομή.
6.1. Κάλυψη και εξαιρέσεις
Οι ρήτρες της UNCTAD ακολουθούν τη μέθοδο «όλων των κινδύνων»: καλύπτεται κάθε απώλεια ή ζημία του πλοίου, εκτός αν ο ασφαλιστής αποδείξει ότι εφαρμόζεται εξαίρεση. Καλύπτεται επίσης η ζημία από μέτρα των αρχών για την πρόληψη ρύπανσης, εφόσον ο ασφαλισμένος έδειξε την αναγκαία επιμέλεια. Οι βασικές εξαιρέσεις αφορούν:
- πολεμικούς κινδύνους, απεργίες, ταραχές και κατασχέσεις, που ασφαλίζονται χωριστά,
- την αναξιοπλοΐα του πλοίου που γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ο ασφαλισμένος κατά τον απόπλου,
- την εσκεμμένη ή απερίσκεπτη πράξη του ασφαλισμένου,
- τη συνήθη φθορά, τη διάβρωση και την ελλιπή συντήρηση, καθώς και το κόστος αντικατάστασης ελαττωματικού εξαρτήματος,
- τους πυρηνικούς κινδύνους και, αν συμφωνηθεί, την πειρατεία.
6.2. Πρόσθετες καλύψεις
- Ευθύνη από σύγκρουση: καλύπτεται η ευθύνη του ασφαλισμένου από σύγκρουση με άλλο πλοίο, κατά μία εναλλακτική και από πρόσκρουση σε σταθερό ή πλωτό αντικείμενο, συνήθως σε ποσοστό (π.χ. τα τρία τέταρτα), ενώ το υπόλοιπο καλύπτεται από το P&I Club. Εξαιρούνται οι σωματικές βλάβες, το φορτίο του ίδιου του πλοίου, η ρύπανση και η απομάκρυνση ναυαγίων.
- Γενική αβαρία και διάσωση: καλύπτεται η συμμετοχή του πλοίου στη γενική αβαρία και στην αμοιβή διάσωσης. Η κατανομή της γενικής αβαρίας γίνεται κατά τους Κανόνες της Υόρκης-Αμβέρσας, αν το προβλέπει η σύμβαση μεταφοράς.
- Δαπάνες αποτροπής και περιορισμού της ζημίας (sue and labour): οι εύλογες δαπάνες του ασφαλισμένου για να αποτρέψει ή να περιορίσει μια καλυπτόμενη ζημία, επιπλέον του ασφαλιστικού ποσού.
6.3. Διάρκεια και υποχρεώσεις του ασφαλισμένου
Αν η ασφάλιση λήξει ενώ το πλοίο βρίσκεται στη θάλασσα, σε κίνδυνο ή σε λιμάνι καταφυγής, ή ενώ γίνονται καλυπτόμενες επισκευές, μπορεί να παραταθεί μέχρι την άφιξη στον προορισμό ή την ολοκλήρωση των επισκευών, με ανάλογο ασφάλιστρο. Ο ασφαλισμένος οφείλει να συμπεριφέρεται ως επιμελής πλοιοκτήτης και να λαμβάνει κάθε εύλογο μέτρο για να αποτρέψει ή να περιορίσει τη ζημία.
6.4. Αποζημίωση
- Συμφωνημένη αξία: αν το ασφαλιστήριο ορίζει αξία, αυτή δεσμεύει τα μέρη, εκτός από περίπτωση απάτης. Αν το ασφαλιστικό ποσό είναι μικρότερο, ο ασφαλιστής καταβάλλει ανάλογο μέρος της ζημίας (υπασφάλιση).
- Ολική απώλεια: πραγματική, όταν το πλοίο καταστρέφεται ή ο ασφαλισμένος το στερείται οριστικά. Τεκμαιρόμενη, όταν το πλοίο αγνοείται για ορισμένο διάστημα, όταν η ανάκτησή του είναι απίθανη ή όταν το κόστος επισκευής ή ανάκτησης θα υπερέβαινε τη συμφωνημένη αξία. Σε ολική απώλεια καταβάλλεται το ασφαλιστικό ποσό.
- Εγκατάλειψη: για να αξιώσει τεκμαιρόμενη ολική απώλεια, ο ασφαλισμένος δηλώνει ότι εγκαταλείπει στον ασφαλιστή ό,τι απέμεινε από το πλοίο. Αν ο ασφαλιστής αποδεχτεί, η εγκατάλειψη είναι αμετάκλητη και αποκτά τα δικαιώματα επί του πλοίου.
- Μερική ζημία: καταβάλλεται το εύλογο κόστος επισκευής, χωρίς έκπτωση «νέου για παλαιό». Περιλαμβάνονται, υπό όρους, τα έξοδα μετακίνησης στο λιμάνι επισκευής, οι προσωρινές επισκευές και οι αμοιβές επιθεωρητών. Για ζημία που δεν επισκευάστηκε, η αποζημίωση περιορίζεται στη μείωση της αξίας του πλοίου και πάντως όχι πάνω από το εύλογο κόστος επισκευής.
6.5. Διακανονισμός
Ο ασφαλισμένος ειδοποιεί αμέσως τον ασφαλιστή για κάθε συμβάν. Ο ασφαλιστής μπορεί να επιθεωρήσει τη ζημία και να ζητήσει προσφορές επισκευής από περισσότερα ναυπηγεία, καταβάλλοντας αποζημίωση για τον χρόνο που χάνεται εξαιτίας αυτού. Ο ασφαλισμένος μπορεί να ζητήσει προκαταβολές για δαπάνες που καλύπτονται, χωρίς αυτό να προδικάζει την ευθύνη του ασφαλιστή.
7. Η πρακτική της αγοράς: οι International Hull Clauses
Οι ρήτρες της UNCTAD είναι χρήσιμες για να γίνει κατανοητή η δομή της ασφάλισης, αλλά στην πράξη τα ποντοπόρα πλοία ασφαλίζονται συνήθως με τους όρους της αγοράς του Λονδίνου ή με τους σκανδιναβικούς όρους (Nordic Marine Insurance Plan). Στην αγορά του Λονδίνου χρησιμοποιούνται οι Institute Time Clauses Hulls, κυρίως η έκδοση της 1.10.1983, και οι International Hull Clauses (IHC). Τις IHC κατάρτισε η Joint Hull Committee της αγοράς του Λονδίνου. Πρωτοεκδόθηκαν την 1.11.2002 και αναθεωρήθηκαν με την έκδοση της 1.11.2003, η οποία διατήρησε τη βασική τους δομή.
7.1. Δομή
Οι IHC χωρίζονται σε τρία μέρη:
- Μέρος 1: οι βασικοί όροι της ασφάλισης, δηλαδή οι κίνδυνοι που καλύπτονται, οι εξαιρέσεις, η ευθύνη από σύγκρουση, η γενική αβαρία και η διάσωση, οι υποχρεώσεις του ασφαλισμένου, η λήξη της ασφάλισης και η καταβολή του ασφαλίστρου.
- Μέρος 2: πρόσθετες ρήτρες, που ισχύουν μόνο αν το συμφωνήσουν ρητά οι ασφαλιστές, συνήθως με πρόσθετο ασφάλιστρο.
- Μέρος 3: ο διακανονισμός των απαιτήσεων: ειδοποίηση, επιθεώρηση, επιλογή ναυπηγείου, έγγραφα, δόλιες απαιτήσεις.
7.2. Οι καλυπτόμενοι κίνδυνοι
Οι IHC, όπως και οι παλαιότερες ρήτρες του Λονδίνου, απαριθμούν τους κινδύνους που καλύπτονται. Δεν ακολουθούν δηλαδή τη μέθοδο «όλων των κινδύνων» των ρητρών της UNCTAD. Οι κίνδυνοι χωρίζονται σε δύο ομάδες. Για την πρώτη (π.χ. θαλάσσιοι κίνδυνοι, πυρκαγιά, έκρηξη, σύγκρουση, πειρατεία) ο ασφαλιστής ευθύνεται χωρίς άλλη προϋπόθεση. Η δεύτερη, γνωστή ως κίνδυνοι «Inchmaree» από την ομώνυμη αγγλική υπόθεση, περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ατυχήματα κατά τη φορτοεκφόρτωση, έκρηξη λέβητα, θραύση άξονα, λανθάνον ελάττωμα και αμέλεια του πληρώματος ή των επισκευαστών. Για τους κινδύνους αυτούς ο ασφαλιστής ευθύνεται μόνο αν η ζημία δεν οφείλεται σε έλλειψη δέουσας επιμέλειας του ασφαλισμένου, του πλοιοκτήτη ή του διαχειριστή.
7.3. Ευθύνη από σύγκρουση
Κατά τον παραδοσιακό κανόνα της αγοράς του Λονδίνου, ο ασφαλιστής του κύτους καλύπτει τα τρία τέταρτα της ευθύνης του ασφαλισμένου από σύγκρουση με άλλο πλοίο, ενώ το υπόλοιπο τέταρτο καλύπτεται συνήθως από το P&I Club. Οι IHC επιτρέπουν, με ειδική συμφωνία, την επέκταση της κάλυψης στο σύνολο της ευθύνης (4/4) και την κάλυψη της ευθύνης από πρόσκρουση σε σταθερό ή πλωτό αντικείμενο, όπως μια προβλήτα ή ένας πλωτήρας.
7.4. Νηογνώμονας, διαχείριση και λήξη της ασφάλισης
Το πλοίο πρέπει να είναι νηογνωμονημένο σε νηογνώμονα που έχουν αποδεχτεί οι ασφαλιστές, και ο ασφαλισμένος οφείλει να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του νηογνώμονα που αφορούν την αξιοπλοΐα. Οι ρήτρες λαμβάνουν επίσης υπόψη τη συμμόρφωση με τον Κώδικα Διεθνούς Διαχείρισης της Ασφάλειας (ISM) και τις απαιτήσεις του κράτους της σημαίας. Αν δεν συμφωνήσουν διαφορετικά οι ασφαλιστές, η ασφάλιση λήγει αυτόματα σε περίπτωση αλλαγής ή απώλειας της κλάσης του πλοίου, αλλαγής ιδιοκτησίας, σημαίας ή διαχείρισης, και ναύλωσης γυμνού πλοίου. Αυτό έχει μεγάλη πρακτική σημασία στις πωλήσεις πλοίων και στις αλλαγές διαχειριστή: η ασφάλιση πρέπει να ρυθμιστεί πριν από τη μεταβίβαση και όχι μετά.
Αντίθετα, αν το πλοίο ταξιδέψει εκτός των συμφωνημένων γεωγραφικών ορίων ναυσιπλοΐας, κατά τις IHC η κάλυψη αναστέλλεται για όσο διαρκεί η παράβαση και δεν λήγει οριστικά.
7.5. Διακανονισμός και δόλιες απαιτήσεις
Οι IHC δίνουν κεντρικό ρόλο στον επικεφαλής ασφαλιστή (leading underwriter). Ο ασφαλισμένος πρέπει να τον ειδοποιεί για κάθε συμβάν μέσα στις προθεσμίες των ρητρών και να του παρέχει τα έγγραφα και τις πληροφορίες που εύλογα ζητά. Ο επικεφαλής ασφαλιστής έχει λόγο και στην επιλογή του λιμανιού και του ναυπηγείου επισκευής. Οι ρήτρες περιέχουν επίσης ρητή διάταξη για τις δόλιες απαιτήσεις: αν ο ασφαλισμένος παραπλανήσει εν γνώσει του ή απερίσκεπτα τους ασφαλιστές για να πετύχει αποζημίωση, οι ασφαλιστές απαλλάσσονται για την απαίτηση αυτή. Για τις διαφορές προβλέπεται η αρμοδιότητα των αγγλικών δικαστηρίων.
Σε κάθε περίπτωση, οι ρήτρες συχνά τροποποιούνται με ειδικές συμφωνίες στο ασφαλιστήριο. Κρίσιμο είναι πάντοτε το κείμενο που έχει πράγματι συμφωνηθεί.
8. Από την ελληνική νομολογία
Οι παρακάτω αποφάσεις παρουσιάζονται με βάση τις δημοσιευμένες περιλήψεις τους (η πηγή αναφέρεται για καθεμία). Δείχνουν πώς αντιμετωπίζουν τα ελληνικά δικαστήρια δύο συχνά ζητήματα: την υποκατάσταση του ασφαλιστή μετά την πληρωμή της αποζημίωσης και την επιλογή του αγγλικού δικαίου.
- ΕφΠειρ 665/2018 (ΕΝΔ τόμ. 46, σ. 323). Ο ασφαλισμένος, αφού αποζημιώθηκε από τους ασφαλιστές του, άσκησε αγωγή κατά του υπαιτίου της ζημίας. Ο εναγόμενος υποστήριξε ότι, μετά την πληρωμή, νομιμοποιούνταν να ενάγουν μόνο οι ασφαλιστές. Το Εφετείο εφάρμοσε το αγγλικό δίκαιο, που είχαν επιλέξει τα μέρη για την ασφαλιστική σύμβαση. Έκρινε ότι η μεταβίβαση της αξίωσης στους ασφαλιστές προϋποθέτει εκχώρηση, η οποία δεν είχε γίνει, και δέχθηκε ότι ο ασφαλισμένος νομιμοποιούνταν να ενάγει. Κατά το ελληνικό δίκαιο (άρθρο 14 ν. 2496/1997) η υποκατάσταση του ασφαλιστή επέρχεται αυτοδικαίως με την πληρωμή, οπότε η κρίση θα ήταν πιθανότατα διαφορετική.
- ΑΠ 1092/2014 (Α2 Πολιτικό Τμήμα). Όταν ο ασφαλιστής του φορτίου υποκαθίσταται στα δικαιώματα του ασφαλισμένου, η παραγραφή της αξίωσης κατά του υπευθύνου δεν συμπληρώνεται πριν περάσουν έξι μήνες από την υποκατάσταση, εφόσον αυτή έγινε πριν παραγραφεί η αξίωση (άρθρα 14 και 15 ν. 2496/1997, όπως τα εφάρμοσε η απόφαση). Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η ρύθμιση αυτή δεν συγκρούεται με τους Κανόνες Χάγης-Βίσμπυ αλλά τους συμπληρώνει.
- ΑΠ 343/2019 (Α2 Πολιτικό Τμήμα). Ο ασφαλιστής που υποκαθίσταται στον ασφαλισμένο και ενάγει στην Ελλάδα ζητά την αποζημίωση σε ευρώ, ακόμη κι αν ο ίδιος κατέβαλε την ασφαλιστική αποζημίωση σε ξένο νόμισμα.
Συμπεράσματα
Η θαλάσσια ασφάλιση μεταφέρει από τον πλοιοκτήτη στον ασφαλιστή μεγάλο μέρος του οικονομικού κινδύνου της ναυτιλίας. Δεν καλύπτει όμως κάθε ζημία. Ακόμη και η κάλυψη «όλων των κινδύνων» αφορά τυχαία γεγονότα και όχι, για παράδειγμα, τη συνήθη φθορά, την ελλιπή συντήρηση ή τη γνωστή αναξιοπλοΐα. Γι' αυτό, για τον πλοιοκτήτη έχουν πρακτική σημασία η προσεκτική επιλογή των ρητρών, η σωστή δήλωση του κινδύνου κατά τη σύναψη, η διατήρηση της κλάσης, η έγκαιρη ρύθμιση της ασφάλισης σε κάθε αλλαγή ιδιοκτησίας ή διαχείρισης και η τήρηση των υποχρεώσεών του μετά από ένα ατύχημα. Η επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου έχει επίσης συνέπειες, όπως δείχνει το ζήτημα της υποκατάστασης του ασφαλιστή.
Πηγές και βιβλιογραφία
- Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου (ν. 5020/2023), άρθρα 252–287· ν. 2496/1997.
- Marine Insurance Act 1906· Insurance Act 2015.
- UNCTAD, Model Clauses on Marine Hull and Cargo Insurance (TD/B/C.4/ISL/50/Rev.1).
- International Hull Clauses (01/11/02) και (01/11/03)· Institute Time Clauses Hulls (1/10/83).
- ΕφΠειρ 665/2018, ΕΝΔ 46, 323 (περίληψη: IR Global, Legal Opinion – Marine Insurance – Subrogation).
- ΑΠ 1092/2014 και ΑΠ 343/2019 (περιλήψεις στη βάση νομολογίας της Comité Maritime International: CMI337, CMI1384).
- Δανιήλ Γ., Στοιχεία του Δικαίου Θαλάσσιας Ασφάλισης.
- Μπεχλιβάνης Α., Εγχειρίδιο Ναυτικού Δικαίου, 2023.
- Χατζηνικολάου-Αγγελίδου Ρ., Ιδιωτικό ασφαλιστικό δίκαιο, 5η έκδ., 2017.
- Σινιώτη-Μαρούδη Α., Ασφαλιστικό δίκαιο, 2η έκδ.
Η μελέτη έχει αποκλειστικά ενημερωτικό χαρακτήρα, αποτυπώνει το νομικό πλαίσιο κατά την ημερομηνία επικαιροποίησης και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση απαιτείται εξατομικευμένη αξιολόγηση.
